* ( وَإِنْ كانُوا مِنْ قَبْلِ أَنْ يُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ مِنْ قَبْلِه لَمُبْلِسِينَ ) * ، و اختلاف اقوال در ابلس ( 1 ) برفت . * ( فَانْظُرْ إِلى آثارِ رَحْمَتِ اللَّه ) * ، كوفيان و شاميان « آثار » خواندند ( 2 ) به جمع ، و دگر قرّاء « اثر » خواندند ( 3 ) بر واحد ، جز عاصم كه راويان از او خلاف كردند : يك راوى بر جمع روايت كرد و يك راوى بر واحد . و مراد به « رحمت » اين جا باران است بلا خلاف . حق تعالى بر سبيل تنبيه تو را ( 4 ) گفت : بنده در آثار رحمت من نگر ( 5 ) ، يعنى در آثار باران كه خداى تعالى چه ( 6 ) خير در او نهاده است ، و چه منافع به او متّصل است ! * ( كَيْفَ يُحْيِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها ) * ، و چگونه خداى ( 7 ) زمين مرده را به او زنده مىكند ! آنگه به اين تذكير تنبيه كرد بر احياء مردگان ( 8 ) ، گفت : * ( إِنَّ ذلِكَ لَمُحْيِ الْمَوْتى ) * ، هم آن خداى است كه مردگان را به قيامت زنده خواهد كردن ، يعنى آن خداى كه قادر است بر اين احياء ، قادر است بر آن احياء ، بل همهء احياء بر ( 9 ) همه چيز كه در مقدور او صحيح باشد بر آن قادر است . * ( وَلَئِنْ أَرْسَلْنا رِيحاً ) * ، [ 219 - پ ] آنگه گفت 1 » : اگر چنان باشد كه ما بادى فرستيم ( 11 ) سرد ، و آن نبات و زرع را كه به آن باران رويانيده و پرورانيده ( 12 ) باشيم خشك كنيم يا بادى سموم ( 13 ) كه آن ( 14 ) را خشك گرداند و زرد تا ايشان زرد بينند آن را . * ( لَظَلُّوا مِنْ بَعْدِه يَكْفُرُونَ ) * ، كافر شوند و ( 15 ) اين نعمت را شكر نكنند ، و اكنون هم ( 16 ) كفران كنند و شكر نعمت من نمىكنند .

--> ( 1 ) . آج ، لب : آيتين ، مش : ابليس . ( 3 ) . آب ، آز : خوانده‌اند . ( 4 - 2 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا « تو را » : ندارد . ( 5 ) . آج ، لب : نگرد . ( 6 ) . اساس : چى / چه . ( 7 ) . آل : ندارد ، ديگر نسخه بدلها تعالى . ( 8 ) . آل : ندارد ، ديگر نسخه بدلها : موتى . ( 9 ) . آط ، آب ، آز : بل بر . ( 10 ) . آل و كا : ندارد ، ديگر نسخه بدلها كه . ( 11 ) . آل : ندارد ، ديگر نسخه بدلها : بفرستيم . ( 12 ) . مش : روياننده و پروراننده ، آب ، آز : و بر او و پرورانيده ، كا : برويانيد . ( 13 ) . مش : بادى با سموم . ( 14 ) . آج ، لب : باد سموم كه اگر آن . ( 15 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : ندارد . ( 16 ) . آل : ندارد ، ديگر نسخه بدلها : همه .